Mahal Serisi El Dokuma Uşak Desenli Halı

Mahal, Halıcızade Halı Kilim'in (Ankara) el dokuma halı seçkisidir. Serideki halılar pamuk çözgü iskelet üzerine yün havla, çift düğüm tekniğiyle elde düğümlenir. Desenlerin ağırlığı klasik Uşak kalıplarındadır; yanına geometrik ve çizgi kurgular eklenir. Mahal bir yöre ya da teknik adı değil, koleksiyon adıdır.

Çift düğümde iplik iki çözgüyü birden sarar ve uçları ikisinin arasından çıkar; bu düğüm Türk düğümü ve Gördes düğümü adlarıyla da anılır. Tek düğümde, yani İran düğümünde, iplik bir çözgüyü tam sarar, diğerinin altından geçer. Çift düğüm halıyı sıkı tutar ve aşınmaya daha dirençli kılar; Mahal'de tercih çift düğümdür.

Serinin büyük bölümü Pakistan'da, bir kısmı Afganistan'da dokunur; desen Anadolu kaynaklıdır, dokuma coğrafyası değil. Elin dokunduğu yüzey yündür, iskelet pamuk çözgüdür; pamuk yün gibi esnemediği için halı ölçüsünü korur. Bazı modellerde dayanıklılığı desteklemek üzere az miktarda sentetik iplik bulunur ve bu ürün sayfasında yazar.

Her parça tek tek dokunduğu için ölçüler tezgâhtan çıktığı hâliyle kalır: ürün sayfalarında 169x238, 212x289, 244x304 gibi rakamlar görürsünüz. Aynı desenin bir santim farkla ikinci bir örneği yoktur. Seride geniş salon bedenlerinin yanında 60-85 cm eninde, 450 cm boya varan yolluklar da bulunur.

Dört etken belirler: metrekare, düğüm sıklığı, yünün niteliği ve desenin işçiliği. En belirleyicisi düğüm sıklığıdır, çünkü doğrudan harcanan zamandır; sık dokunmuş bir halı aynı ölçüdeki seyrek dokunmuş bir halının iki katı sürede biter. Bu yüzden ölçüsü birbirine yakın iki halının fiyatı ayrışabilir.

Elde dokunan halıda kenarlar tam paralel çıkmayabilir; bir uç diğerinden birkaç santim geniş olabilir, desen sırası bir yerde kayabilir. Tezgâhta gerginlik değiştiği için olur, kusur sayılmaz. Zeminde görülen yatay ton bantlarına abraş denir, yeni iplik partisine geçildiğinde oluşur. Yeni yün halı ilk haftalarda hav bırakır, süpürgeyle alınır.