Antika Halı ve Eski Kilim Modelleri

Dokunduktan sonra yere hiç serilmemiş, çeyiz sandığında katlı bekletilmiş halıdır. Sandıkta güneş ve ayak görmediği için kök boya solmaz, hav yatmaz; rengi aynı yıl dokunup kullanılmış bir akrabasından koyu çıkar. Katlanma izleri ilk haftalarda görülür, halı kendi ağırlığıyla oturdukça dağılır.

Kelimenin resmî tanımı yüz yıl ve üzeridir; gümrük ile müzayede dünyası bu sınırı kullanır. Türkiye'de halı ticaretinde ise aynı kelime çok daha geniş konuşulur. Bu bölümdeki dokumaların ortak özelliği yaşları değil, tek örnek olmaları ve elde dokunmuş olmalarıdır.

Dört işaret birlikte okunur: kök boyanın zamanla açılan yumuşak tonu, hav uçlarının düğüme doğru incelmesi, çözgü ipliğinin elle eğrilmiş olması ve sırtta düğüm sıralarının düzensizliği. Hiçbiri tek başına yıl vermez, hepsi birlikte bir aralık verir. Yaşı belgelenmiş parçalarda yıl doğrudan ürün adında geçer.

Kök boyada aynı kazanda kaynayan iki yumak bile aynı tonu tutmaz. Dokuma sırasında yeni bir iplik partisine geçildiğinde zeminde yatay bir ton bandı belirir; buna abraş denir. Kusur değildir, dokumanın nerede durup nerede devam ettiğini gösterir. Sentetik boyalı halılarda abraş görülmez.

Cicimde motif düz dokumanın üstüne ayrı bir iplikle işlenir, parmak ucuyla gezdirildiğinde zeminden kabarık durur. Sumakta atkı ipliği çözgülerin çevresine tek tek dolanır; hav oluşmaz, ilmek uçları arkada serbest kalır. Tülü ise seyrek düğümle ve uzun tiftik ya da yün tutamlarıyla dokunan, uzun havlı bir Orta Anadolu dokumasıdır.

Dört unsur belirler: metrekare, düğüm sıklığı, boyanın kök boya mı sentetik mi olduğu ve parçanın durumu. Fiyatı yükselten şey nadirlik değil işçiliktir; aynı yörenin iki kilimi, biri sık diğeri seyrek dokunduğu için farklı fiyatlanır. Her parçanın ölçüsü ve metrekare fiyatı kendi sayfasında yazar.